poniedziałek 16 lipca 2018
Skorzystaj z bezpłatnej infolinii: 00 800 678 910 11

Zaproszenie na debatę Z Widokiem na Europejski Filar Praw Socjalnych

Dodano: 14.05.2018

Odnowiona agenda w dziedzinie badań naukowych i innowacji: szansa dla Europy, by kształtować przyszłość

Dodano: 11.05.2018
Komisja przedstawia dzisiaj swój wkład do nieformalnych rozmów, jakie przywódcy państw i rządów przeprowadzą w Sofii 16 maja 2018 r. na temat badań naukowych i innowacji oraz działań koniecznych do zapewnienia Europie konkurencyjności w świecie.'
 
 
Inwestycje w badania naukowe i innowacje to inwestycje w przyszłość Europy. Pozwalają one nam konkurować w świecie oraz zachować nasz wyjątkowy model społeczny. Poprawiają poziom życia milionów ludzi zamieszkujących Europę i cały świat, pomagając nam rozwiązywać niektóre z naszych największych problemów społecznych i pokoleniowych. Odnowiona agenda europejska w dziedzinie badań naukowych i innowacji obejmuje szereg konkretnych działań na rzecz zwiększenia innowacyjności w Europie i zapewnienia nam trwałego dobrobytu.
Wiceprzewodniczący Komisji Jyrki Katainen, odpowiedzialny za miejsca pracy, wzrost, inwestycje i konkurencyjność, stwierdził: Europa realizuje badania naukowe na światowym poziomie i ma solidną bazę przemysłową. Ale musimy jeszcze bardziej się postarać – dużo bardziej – aby nasze wybitne osiągnięcia przekuć w sukces. Nowe megatrendy, takie jak sztuczna inteligencja czy gospodarka o obiegu zamkniętym, przyniosą ogromne zmiany w społeczeństwie i gospodarce. Musimy działać szybko, aby móc sterować nową falą innowacji i wyznaczać standardy światowym konkurentom.
Carlos Moedas, komisarz ds. badań, nauki i innowacji, dodał: Przy rosnącej konkurencji w świecie Europa musi podjąć pilne działania w zakresie badań naukowych i innowacji. Proponowane 100 mld euro w przyszłym unijnym programie w zakresie badań naukowych i innowacji będzie solidnym impulsem. Ale Europa musi także zreformować system finansowania przełomowych innowacji poprzez utworzenie nowej Europejskiej Rady ds. Innowacji oraz zbliżenie się do obywateli, stosując misyjne podejście do badań naukowych i innowacji. Potrzebujemy nieulegających dezaktualizacji przepisów, a także musimy przyciągnąć więcej prywatnych inwestycji, zwłaszcza w kapitał wysokiego ryzyka.
Nadszedł czas, abyśmy podnieśli sobie poprzeczkę. Musimy podjąć działania, aby pomóc Europie stać się prawdziwie światową siłą napędową innowacji, do czego ma ona wszystkie potrzebne uwarunkowania. Komisja z zadowoleniem przyjęła informację o decyzji przewodniczącego Rady Europejskiej o wpisaniu do kalendarza debaty liderów na temat badań naukowych i innowacji i zachęca ich do omówienia i wskazania strategicznych kierunków dla proponowanych działań, w tym poprzez:
  • Zadbanie o to, by przepisy i finansowanie sprzyjały innowacjom: Proponowane rozwiązania obejmują nadanie priorytetu transpozycji dyrektywy w sprawie ram restrukturyzacji prewencyjnej, drugiej szansy oraz środków zwiększających skuteczność restrukturyzacji, procedur upadłościowych oraz uwalniających od zobowiązań. Zwiększenie zamówień na innowacyjne produkty i usługi ze strony administracji publicznej poprzez zastosowanie wytycznych opublikowanych przez Komisję w dniu dzisiejszym. Szybkie przyjęcie następnego unijnego budżetu na lata 2021–2027 z proponowanymi 100 mld euro na programy badawczo-szkoleniowe Horyzont Europa i Euratom, a także inne istotne programy finansowe, które nadadzą poważny impuls innowacjom. Uruchomienie inicjatywy VentureEU, by stymulować prywatne inwestycje i kapitał. Dodatkowe uproszczenie unijnych przepisów o pomocy państwa, aby ułatwić finansowanie z publicznych środków innowacyjnych projektów, w tym łączenie funduszy unijnych i krajowych.
  • Uczynienie Europy liderem pod względem innowacji tworzących rynki: Komisja proponuje ustanowienie Europejskiej Rady ds. Innowacji działającej na szeroką skalę, by stworzyć punkt kompleksowej obsługi dla innowatorów oferujących przełomowe technologie o wysokim potencjale, a także innowacyjnych firm z potencjałem rozwoju. Europejska Rada ds. Innowacji będzie dysponować w fazie pilotażowej obejmującej lata 2018–2020 kwotą 2,7 mld euro, by pomóc określić i rozwinąć na szeroką skalę dynamiczne innowacje wysokiego ryzyka, mające ogromny potencjał tworzenia całkowicie nowych rynków.
  • Uruchomienie w całej UE misji w zakresie badań naukowych i innowacji o szczytnych i ambitnych celach, a także wysokiej europejskiej wartości dodanej w obszarach, które określą państwa członkowskie, zainteresowane podmioty oraz obywatele. Mogą to być takie kwestie jak walka z rakiem, czysty transport czy wolne od plastiku oceany. Misje pobudzą inwestycje i udział kapitałowy we wszystkich sektorach oraz dziedzinach naukowych, by wspólnie sprostać pojawiającym się wyzwaniom. Powinny one przynieść synergie ze strategiami dotyczącymi badań naukowych i innowacji w państwach członkowskich, na poziomie regionalnym i lokalnym.
Kontekst
Europa, zamieszkiwana przez zaledwie 7 proc. światowej populacji, generuje 20 proc. światowych inwestycji w badania naukowe i rozwój, wydaje jedną trzecią wysokiej klasy publikacji naukowych oraz zajmuje dominującą pozycję w świecie w takich sektorach przemysłu jak farmaceutyka, chemikalia, inżynieria mechaniczna i moda.
Europa jest stosunkowo silna, jeśli chodzi o zdolność dodawania i podtrzymywania wartości istniejących produktów, usług i procesów (tzw. innowacje stopniowe). Obserwowaliśmy to w tak różnych sektorach jak przestrzeń kosmiczna, aeronautyka, farmaceutyki, elektronika, energia odnawialna, bioprzemysł i zawansowane systemy produkcji. Poczyniliśmy także kroki w kierunku wsparcia innowacji poprzez kluczowe technologie prorozwojowe, takie jak robotyka, fotonika i biotechnologia. Technologie te mogą być stosowane w wielu branżach i mają kluczowe znaczenie dla rozwiązywania najważniejszych problemów społecznych.
Jednak w wielu dziedzinach Europa pozostaje w tyle. Unijne firmy wydatkują mniej na innowacje niż ich konkurenci (1,3 proc. PKB Europy w porównaniu do 1,6 proc w Chinach, 2 proc w USA, 2,6 proc w Japonii i 3,3 proc w Korei Południowej). Kapitał wysokiego ryzyka pozostaje w Europie zapóźniony. W 2016 r. inwestorzy kapitału wysokiego ryzyka zainwestowali ok. 6,5 mld euro w UE, natomiast w USA było to 39,4 mld euro, a fundusze typu venture capital są w Europie zbyt małe – średnio 56 mln euro wobec 156 mln euro w USA. W konsekwencji firmy te przenoszą się do środowisk, gdzie mają większe szanse na szybki rozwój. W UE siedzibę ma zaledwie 26 firm typu start-up o wartości rynkowej ponad 1 mld dolarów wobec 109 takich firm w USA i 59 w Chinach. Nakłady na inwestycje publiczne w całej Unii wynoszą poniżej docelowego poziomu 3 proc. PKB i rozkładają się nierównomiernie pomiędzy unijnymi regionami, z największą ich koncentracją w Europie Zachodniej. Ponadto 40 proc. pracowników w Europie nie posiada niezbędnych kwalifikacji cyfrowych.
Innowacje napędzane technologią, cyfryzacja i światowe megatrendy, takie jak sztuczna inteligencja i gospodarka o obiegu zamkniętym, oferują ogromne możliwości, ale niosą ze sobą także nowe wyzwania. Konkurencja w świecie zaostrza się i zagraża wiodącej pozycji Europy w kluczowych branżach. Europa musi zwiększyć swój potencjał innowacyjny, by utrzymać i podnosić poziom europejskiego stylu życia.
Dodatkowe informacje

Nowoczesny budżet dla Unii

Dodano: 07.05.2018

1. Informacje ogólne

 


Jaki jest długoterminowy budżet UE?

Długoterminowy budżet UE, zwany również wieloletnimi ramami finansowymi („WRF”), zapewnia stabilne ramy dla wykonania corocznego budżetu UE. Przełożono w nim priorytety polityczne Unii na warunki finansowe, które będą obowiązywały przez okres kilku lat. Określa się w nim również maksymalne kwoty roczne („pułapy”) dla łącznych wydatków UE oraz głównych kategorii/priorytetów wydatków (działów).


Dlaczego potrzebny nam jest długoterminowy budżet UE?

Określając limity wydatków dla każdej kategorii wydatków, długoterminowy budżet gwarantuje odpowiednie finansowanie priorytetów Unii w perspektywie średnioterminowej.

Jednocześnie zapewnia dyscyplinę budżetową i gwarantuje dokonywanie wydatków UE w sposób usystematyzowany, zgodnie z celami polityki Unii i w granicach jej zasobów własnych. Ponadto daje pewność beneficjentom funduszy UE, takim jak małe i średnie przedsiębiorstwa, regiony nadrabiające zaległości, studenci, naukowcy, rolnicy, organizacje społeczeństwa obywatelskiego, a także władze krajowe, regionalne i lokalne.


Czy UE zawsze realizowała długoterminowe budżety?

Unia Europejska realizowała długoterminowy budżet od 1988 r. Obejmował on okresy od 5 do 7 lat:

– pierwszy długoterminowy budżet, tzw. pierwszy pakiet Delorsa obejmował lata 1988–1992 i koncentrował się na utworzeniu jednolitego rynku i konsolidacji wieloletniego programu ramowego w zakresie badań i rozwoju;

– drugi długoterminowy budżet na lata 1993–1999, drugi pakiet Delorsa, dał pierwszeństwo polityce społecznej i polityce spójności oraz wprowadzeniu euro;

– długoterminowy budżet „Agenda 2000” obejmował lata 2000–2006 i koncentrował się na rozszerzeniu Unii;

– w celu utworzenia większej liczby miejsc pracy priorytetem długoterminowego budżetu na lata 2007–2013 były zrównoważony wzrost i konkurencyjność;

– celem długoterminowego budżetu na lata 2014–2020 jest wspieranie zatrudnienia i rozwoju gospodarczego w powiązaniu ze strategią „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego.

– długoterminowy budżet zaproponowany w dniu dzisiejszym na lata 2021–2027 jest nowym, nowoczesnym i pragmatycznym budżetem dla Unii, w której skład wchodzi 27 państw. Jest to jasny, prosty i elastyczny budżet, który ma odpowiadać głównym priorytetom i strategiom politycznym oraz zapewniać europejską wartość dodaną. Innymi słowy, jest to budżet inwestujący w Europę, która chroni, wspiera i broni – jak powiedział przewodniczący Juncker w swoim orędziu o stanie Unii z 2016 r. Umiarkowane zmniejszenie środków finansowych w programach wspólnej polityki rolnej i polityki spójności jest sprawiedliwą i wyważoną odpowiedzią na skutki budżetowe wystąpienia z UE Wielkiej Brytanii, która była ważnym płatnikiem w budżecie.


Kto podejmuje decyzje w sprawie długoterminowego budżetu?

Każdy długoterminowy budżet obejmuje kompleksowy pakiet legislacyjny:

– rozporządzenie w sprawie wieloletnich ram finansowych, w którym określa się główne priorytety polityki, obszary polityki i pułapy wydatków,

– bardziej szczegółowe przepisy sektorowe dotyczące różnych programów wydatków, np. w dziedzinie rolnictwa, polityki spójności, badań naukowych itp. Komisja przedstawi propozycje wszystkich przepisów sektorowych do połowy czerwca.

Rozporządzenie w sprawie wieloletnich ram finansowych (WRF) przyjmowane jest zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą ustanowioną w art. 312 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Rada przyjmie rozporządzenie w sprawie WRF, stanowiąc jednomyślnie po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego. W ramach procedury zgody Parlament może zdecydować bezwzględną większością głosów o zatwierdzeniu lub odrzuceniu stanowiska Rady, ale nie może go zmienić. Z nielicznymi wyjątkami, ustawodawstwo sektorowe przyjmowane jest zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą, w której Rada i Parlament Europejski decydują wspólnie i na równych zasadach.

Zmiana ogólnego systemu finansowania UE (decyzja w sprawie zasobów własnych) wymaga jednomyślności państw członkowskich i ratyfikacji przez parlamenty narodowe (zob. poniżej).


Dlaczego długoterminowy budżet powinien zostać uzgodniony przed wyborami do Parlamentu Europejskiego w 2019 r.?

Wczesne porozumienie ma duże znaczenie praktyczne, ponieważ rozporządzenie w sprawie WRF musi zostać uzgodnione przed przepisami sektorowymi. Choć negocjacje mogą odbywać się równolegle, uzgodnienie przepisów sektorowych w odniesieniu do wszystkich programów wieloletnich zajmuje od 12 do 18 miesięcy. Aby programy te mogły rozpocząć się w terminie w styczniu 2021 r. porozumienie w sprawie przepisów sektorowych powinno zostać osiągnięte nie później niż półtora roku przed jego wejściem w życie.

Aby móc skutecznie wydawać pieniądze od stycznia 2021 r., należy podjąć wiele konkretnych działań przygotowawczych. Należy przygotować szczegółowe roczne dokumenty programowe i opublikować zaproszenia do składania wniosków. Wnioskodawcy muszą przygotować i złożyć swoje wnioski, które następnie zostaną poddane ocenie. W przypadku programów realizowanych w ramach zarządzania dzielonego instytucje zarządzające na szczeblu krajowym lub regionalnym muszą przygotować i przedłożyć dokumenty dotyczące planowania strategicznego, które zostaną uzgodnione z Komisją. Osiągnięcie w 2019 r. porozumienia w sprawie przyszłego budżetu długoterminowego umożliwi płynne przejście z obecnego długoterminowego budżetu (2014–2020) do nowego, a także zapewni przewidywalność i ciągłość finansowania z korzyścią dla wszystkich.

Dotychczasowe doświadczenie pokazuje, że opóźnione przyjęcie spowoduje opóźnienia w inwestycjach z negatywnymi konsekwencjami dla gospodarki UE, a w szczególności dla jej najsłabszych regionów (zob. Zmiany w pułapach zobowiązań w latach 2000–2020, w cenach bieżących załącznik).

 

2. Najważniejsze elementy proponowanego nowego długoterminowego budżetu

 


Jakie będą rozmiary przyszłego długoterminowego budżetu UE?

Komisja proponuje przyjęcie długoterminowego budżetu wynoszącego 1 135 mld euro (wyrażonego w cenach z 2018 r.) w okresie od 2021 r. do 2027 r., co stanowi 1,11 proc. dochodu narodowego brutto (DNB) UE-27. (Kwota środków na zobowiązania wyrażona w cenach bieżących, z uwzględnieniem inflacji, wyniosłaby 1 279 mld euro.)

Zobowiązania w tej wysokości przekładają się na 1 105 mld euro (czyli 1,08 proc. DNB) w środkach na płatności (również w cenach z 2018 r.). Europejski Fundusz Rozwoju będący obecnie umową międzyrządową, w ramach której finansuje się w latach 2014–2020 politykę rozwojową w państwach Afryki, Karaibów i Pacyfiku w wysokości 30 mld euro, zostanie włączony do budżetu UE.

W ujęciu realnym przyszły budżet długoterminowy na lata 2021–2027 jest zasadniczo podobny do aktualnego budżetu na lata 2014–2020, jeżeli uwzględni się w nim Europejski Fundusz Rozwoju.

Komisja proponuje zwiększenie wydatków – głównie poprzez dodatkowe zasoby, ale również przez przesunięcie środków (w stosunku odpowiednio ok. 80 proc. i 20 proc.) – na finansowanie nowych i naglących priorytetów oraz wzmocnienie istniejących programów o wyraźnej europejskiej wartości dodanej (zob. poniżej). Wniosek Komisji uwzględnia jednocześnie w należyty sposób wystąpienie Wielkiej Brytanii z UE poprzez zrównoważone połączenie obniżek i przesunięć środków oraz wzrostu wydatków (w stosunku mniej więcej po 50 proc.). W związku z tym przewidziano obniżki o ok. 5 proc. w programach wspólnej polityki rolnej i polityki spójności, które dysponują największą pulą środków finansowych.

Propozycje Komisji opierają się na wnikliwej ocenie zasobów potrzebnych do skutecznego osiągania celów Unii oraz ocenie efektywności i wartości dodanej wydatków (czyli jeżeli budżet Unii ma większy wpływ niż nakłady publiczne na szczeblu krajowym) w każdym obszarze.


W przedstawianym wniosku chodzi o ceny bieżące (uwzględniające inflację) czy o ceny stałe z 2018 r.?

Komisja publikuje dziś – z zachowaniem pełnej przejrzystości – odpowiednie tabele zarówno w cenach stałych z 2018 r., jak i w cenach bieżących, aby zachować całkowitą jasność co do pul środków proponowanych dla poszczególnych obszarów polityki i programów.

Tabele w cenach stałych z 2018 r. są wprawdzie odpowiednie z prawnego punktu widzenia i odzwierciedlają rzeczywiste zmiany w tym okresie (bez uwzględnienia inflacji), Komisja publikuje jednak również dane w cenach bieżących, tak aby rządy i obywatele mieli jasny obraz proponowanych wydatków w całym okresie 7 lat. Z uwagi na to, że jest to budżet długoterminowy na okres 7 lat, uwzględnia on prognozowaną na ten okres inflację (ok. 2 proc. rocznie, czyli 14 proc. w całym okresie). Inflacja ma oczywiście wpływ na łączne kwoty – zarówno w budżecie UE, jak i w każdym budżecie krajowym.


W jaki sposób Komisja określa obszary priorytetowe nowego budżetu długoterminowego?

Priorytety i zasady będące u podstaw wniosku są wynikiem otwartej i pluralistycznej debaty rozpoczętej ponad rok temu wraz z Białą księgą w sprawie przyszłości Europy z 1 marca 2017 r. Stanowią one część pozytywnego programu działań zaproponowanego przez przewodniczącego Komisji Jeana-Claude'a Junckera w orędziu o stanie Unii wygłoszonym przed Parlamentem Europejskim w dniu 14 września 2016 r., a uzgodnionego przez przywódców 27 państw członkowskich w Bratysławie w dniu 16 września 2016 r. oraz w deklaracji rzymskiej przyjętej w dniu 25 marca 2017 r.

W czerwcu 2017 r., w dokumencie otwierającym debatę na temat przyszłości finansów UE, przedstawiono następnie główne kwestie, a w dniu 14 lutego 2018 r. Komisja określiła konkretne warianty przyszłego budżetu UE.

Komisja uważnie wysłuchała uwag Parlamentu Europejskiego, państw członkowskich, parlamentów narodowych, beneficjentów unijnego finansowania i innych zainteresowanych stron. Komisarz Günther Oettinger spotkał się z przywódcami UE przy okazji wizyt w 27 państwach członkowskich UE. W przeprowadzonych na początku tego roku konsultacjach publicznych zebrano ponad 11 000 odpowiedzi.

Komisja przeprowadziła ponadto również szczegółowy przegląd wydatków w ramach obecnych programów wydatków UE (także opublikowany w ramach dzisiejszego pakietu wniosków ustawodawczych). Pomogło to dokładnie określić, co dobrze funkcjonowało i powinno zostać utrzymane lub poprawione w przyszłym budżecie długoterminowym. Przegląd ten pokazał także, w jakich obszarach konieczna jest reforma, aby uwolnić pełen potencjał budżetu UE.


Na czym polega „unijna wartość dodana”? W jaki sposób nowy budżet UE ją zapewnia?

O „unijnej wartości dodanej” budżetu mówimy wtedy, gdy budżet Unii może mieć większy wpływ niż nakłady publiczne na szczeblu krajowym. Budżet UE jest stosunkowo niewielki w porównaniu z rozmiarem gospodarki europejskiej i budżetami krajowymi. W deklaracji rzymskiej przywódcy UE zgodzili się, że Unia Europejska powinna „działać na dużą skalę w sprawach istotnych, a na mniejszą w kwestiach mniej ważnych”. To samo odnosi się do budżetu UE – musi on inwestować w „duże” obszary, w których Unia może mieć większy wpływ niż w przypadku nakładów publicznych na szczeblu krajowym. Dotyczy to w szczególności wspierania wspólnych celów, jakim jest na przykład ochrona granic zewnętrznych UE.

Łączenie zasobów może przynieść efekty, których nie mogłyby osiągnąć działające samodzielnie państwa członkowskie. Przykładem mogą być nowatorskie projekty badawcze, które przyciągają najlepszych naukowców z całej Europy, lub działania pozwalające młodym ludziom i małym przedsiębiorstwom na pełne wykorzystanie możliwości jednolitego rynku i gospodarki cyfrowej. Innym przykładem są kluczowe inwestycje strategiczne, takie jak inwestycje w satelity, w kosztowne superkomputery czy też łączenie ze sobą różnych części UE. Inwestycje te są kluczem do przyszłego dobrobytu Europy i jej wiodącej roli w osiąganiu globalnych celów zrównoważonego rozwoju. To samo dotyczy zapewnienia odpowiednich środków Unii, aby mogła bronić i chronić swoich obywateli w szybko zmieniającym się świecie, gdzie wiele najbardziej palących problemów ma charakter ponadgraniczny.

Komisja jednocześnie krytycznie przeanalizowała, gdzie można dokonać oszczędności bez rezygnacji z najważniejszych celów programów UE. Wynikiem tych zmian będzie przywrócenie równowagi budżetowej i zwrócenie większej uwagi na obszary, w których europejska wartość dodana jest największa.


W jaki sposób nowy długoterminowy budżet będzie jaśniejszy i prostszy?

Komisja proponuje bardziej spójne, ukierunkowane i przejrzyste ramy budżetu UE. Struktura nowego budżetu będzie jaśniejsza i ściślej powiązana z priorytetami politycznymi. W tym kontekście liczba programów zostanie zmniejszona o około jedną trzecią (z 58 do 37), między innymi przez połączenie rozdrobnionych źródeł finansowania w nowe zintegrowane programy czy radykalne usprawnienie wykorzystania instrumentów finansowych.

Na przykład centralnie zarządzane instrumenty finansowe wspierające inwestycje strategiczne w całej UE zostaną zebrane w jeden program w ramach nowego i w pełni zintegrowanego Funduszu InvestEU. W praktyce oznacza to uniknięcie nakładania się działań przy jednoczesnym zapewnieniu dodatkowości inwestycji z innych źródeł publicznych i prywatnych. Zmniejszy się ponadto obciążenie administracyjne dla beneficjentów i pośredników.

Kolejnym ważnym elementem jest uspójnienie przepisów na podstawie jednolitego zbioru przepisów. Dzięki temu jeszcze bardziej zmniejszy się obciążenie administracyjne dla beneficjentów i instytucji zarządzających. Ułatwi to uczestnictwo w unijnych programach i przyspieszy wdrażanie. Ułatwi to też współdziałanie w ramach różnych programów i instrumentów celem zwiększenia wpływu budżetu UE. W szczególności, Komisja wystąpi z wnioskiem o uproszczenie i usprawnienie zasad pomocy państwa, aby ułatwić łączenie instrumentów z budżetu UE z finansowaniem krajowym.

W jaki sposób nowy długoterminowy budżet będzie sprawniejszy i elastyczniejszy i będzie pozwalał szybciej reagować na nieoczekiwane wydarzenia?

Chociaż budżet UE odgrywał kluczową rolę w finansowaniu wspólnych działań w odpowiedzi na różne aspekty kryzysu migracyjnego, szybko ujawniły się ograniczenia bieżących ram. W niestabilnym środowisku geopolitycznym Europa musi być w stanie szybko i skutecznie reagować na nieprzewidziane potrzeby. Komisja proponuje więc skonstruować budżet UE tak, aby był sprawniejszy, zwiększając jego elastyczność – w ramach programów i pomiędzy nimi, a także między działami i latami.

Komisja proponuje również ustanowić rezerwę Unii. Będzie ona finansowana z dostępnych marginesów (różnicy między pułapem a kwotą, na którą rzeczywiście zaciągnięto zobowiązania lub którą wypłacono w danym roku), jak również ze środków, na które zaciągnięto zobowiązania, ale których nie wykorzystano. Jest to nowe narzędzie o dużym potencjale, które umożliwi podejmowanie działań w razie wystąpienia nieprzewidzianych zdarzeń oraz w sytuacjach kryzysowych w takich obszarach jak bezpieczeństwo czy migracja. Rezerwa pomoże też przeciwdziałać gospodarczym i społecznym skutkom zakłóceń w handlu, po wyczerpaniu innych dostępnych instrumentów.


Jaki jest związek w nowym długoterminowym budżecie między należytym zarządzaniem finansami a poszanowaniem praworządności?

Komisja wprowadza nowy mechanizm na rzecz praworządności, aby chronić pieniądze unijnych podatników. Jednym ze wstępnych warunków należytego zarządzania finansami i skutecznego finansowania UE jest właściwe funkcjonowanie praworządności w takich dziedzinach jak prawidłowe funkcjonowanie sądownictwa czy zapobieganie nadużyciom finansowym i korupcji oraz karanie ich. Celem proponowanych dzisiaj nowych przepisów (rozporządzenia) jest wzmocnienie budżetu UE i jego ochrona przed zagrożeniami finansowymi związanymi z uogólnionymi brakami w zakresie praworządności.

Już w obecnie obowiązujących przepisach wymaga się od państw członkowskich wykazania, że ich przepisy i procedury w dziedzinie zarządzania środkami finansowymi UE są solidne, a środki finansowe są odpowiednio chronione przed nadużyciami lub oszustwami. Nowe proponowane przepisy umożliwią Unii zawieszanie i zmniejszanie finansowania ze środków UE lub ograniczenia dostępu do niego w sposób proporcjonalny do charakteru, wagi i skali braków w zakresie praworządności.

Co ważniejsze, proponowany mechanizm nie miałby wpływu na indywidualnych beneficjentów środków UE, ponieważ nie mogą oni być pociągani do odpowiedzialności za ogólne funkcjonowanie zasady praworządności. Państwa członkowskie byłyby w dalszym ciągu zobowiązane do realizacji przedmiotowych programów i dokonywania płatności na rzecz studentów, badaczy, społeczeństwa obywatelskiego i innych beneficjentów końcowych.

 

3. Najważniejsze zmiany w nowym długoterminowym budżecie – wydatki

 


W jakich dziedzinach proponowany jest wzrost wydatków w przyszłości?

Inwestowanie teraz w takie obszary, jak badania naukowe i innowacje, młodzież i gospodarka cyfrowa, przyniosą ogromny zysk przyszłym pokoleniom. Dlatego też Komisja proponuje zwiększenie finansowania w wielu kluczowych obszarach, m.in. w następujący sposób:

- niemal dziewięciokrotny wzrost inwestycji w transformację cyfrową i sieci, do poziomu 12 mld euro (uzupełniony inwestycjami wspieranymi z Funduszu InvestEU w formie pożyczek, gwarancji i innych instrumentów finansowych),

- ponad dwukrotny wzrost finansowania programów skierowanych do młodzieży (takich jak ERASMUS+ z budżetem 30 mld euro i Europejski Korpus Solidarności z budżetem 1,3 mld euro), w tym kwota 700 mln euro przeznaczona na dopłaty do biletów Interrail Pass dla młodzieży,

- niemal trzykrotny wzrost wydatków na zarządzanie granicami zewnętrznymi i politykę imigracyjną i azylową – osiągną one poziom ok. 33 mld euro w porównaniu z obecnymi 13 mld euro; pozwoli to na zatrudnienie do 2027 r. 10 tys. funkcjonariuszy straży granicznej w Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej,

- wzrost inwestycji w badania i innowacje o 50 proc. – z pulą środków w wysokości 100 mld euro na sztandarowe programy „Horyzont Europa” i Euratom,

- wzrost inwestycji w bezpieczeństwo o 40 proc. do 4,8 mld euro oraz stworzenie Funduszu Obronnego z budżetem 13 mld euro, który ma uzupełnić i mobilizować wydatki krajowe na badania i rozwój zdolności obronnych. Inwestycje potrzebne na ułatwienie mobilności wojskowej w całej UE będą finansowane w ramach instrumentu „Łącząc Europę” na kwotę w wysokości 6,5 mld euro,

- wzrost finansowania działań zewnętrznych o 26 proc., aby osiągnąć kwotę 120 mld euro, ze szczególnym naciskiem na europejską politykę sąsiedztwa oraz na zachowanie szczególnej (nieprzydzielonej z góry) rezerwy na nowe wyzwania, zwłaszcza w dziedzinie stabilności i migracji. W celu uzupełnienia programów finansowanych z budżetu UE w dziedzinie obronności Wysoki Przedstawiciel proponuje utworzenie pozabudżetowego Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju dysponującego budżetem 10,5 mld euro na potrzeby ewentualnego wspólnego zaangażowania w państwach trzecich.


Jaką rolę odgrywają polityka rolna i polityka spójności w nowym długoterminowym budżecie?

Oba obszary polityki pozostają tak samo ważne jak wcześniej i w pełni zachowują swoją priorytetową pozycję w łącznym budżecie długoterminowym. Nadal służą realizacji ich podstawowych celów, zostaną jednak zmodernizowane pod kątem zwiększenia skuteczności działania i ukierunkowania wsparcia tam, gdzie jest ono najbardziej potrzebne.

Od czasu wprowadzenia tych polityk kilkadziesiąt lat temu UE zyskała nowe kompetencje w innych obszarach. Logiczne jest zatem, że ich względny udział w budżecie zmalał. Ponadto w związku z wystąpieniem Wielkiej Brytanii z Unii konieczne są obniżki o ok. 5 proc. w programach wspólnej polityki rolnej i polityki spójności, które stanowią największą część budżetu UE.


Rolnictwo

Europa potrzebuje stabilnego, zrównoważonego i konkurencyjnego sektora rolnictwa, aby zapewnić swoim obywatelom produkcję wysokiej jakości, bezpiecznej i przystępnej cenowo żywności dla Europejczyków oraz solidną strukturę społeczno-gospodarczą na obszarach wiejskich. W związku z tym Komisja proponuje reformę i modernizację wspólnej polityki rolnej, które zapewnią dostęp do żywności wysokiej jakości przy jednoczesnym utrzymaniu w pełni zintegrowanego jednolitego rynku produktów rolnych w UE. Reforma ta pozwoli w większym stopniu uwzględniać w polityce ochronę środowiska i klimat oraz przyczyni się do lepszego zrównoważenia sektora rolnictwa i dynamicznego rozwoju obszarów wiejskich. Usprawnione i lepiej ukierunkowane zostaną poziomy płatności bezpośrednich na hektar w poszczególnych państwach członkowskich. Będą one w dalszym ciągu będą zbliżane do średniej UE (tzw. konwergencja).

Większy nacisk zostanie położony na wsparcie małych i średnich gospodarstw.

W nowych przepisach państwa członkowskie będą bardziej odpowiedzialne za optymalne wykorzystanie budżetu rolnego. Będą one miały większą niż dziś elastyczność i będą mogły przesuwać środki między płatnościami bezpośrednimi a rozwojem obszarów wiejskich, zgodnie z krajowymi potrzebami i celami.

Aby umożliwić reagowanie na kryzysy spowodowane niemożliwymi do przewidzenia sytuacjami na rynkach międzynarodowych lub szczególnymi wstrząsami, na jakie narażony jest sektor rolny w wyniku działań państw spoza UE, stworzona zostanie nowa rezerwa na wypadek kryzysów.


Polityka spójności

Komisja proponuje podobnie unowocześnić i wzmocnić europejską politykę spójności. Współpracując z innymi programami, fundusze nadal oferować będą istotne wsparcie rozwoju państw członkowskich i regionów Europy. Celem jest zwiększenie konwergencji i ograniczenie różnic gospodarczych, społecznych i terytorialnych wewnątrz państw członkowskich i w Europie.

Polityka spójności odgrywać będzie w przyszłości jeszcze ważniejszą rolę, wspierając trwający proces reform gospodarczych w państwach członkowskich. Komisja proponuje wzmocnienie powiązania między budżetem UE a europejskim semestrem i koordynacją polityki gospodarczej.

W strukturze nowego budżetu UE odzwierciedlenie znalazł apel przewodniczącego Junckera o przezwyciężenie podziałów i uczynienie Unii bardziej zjednoczoną. Najważniejszym celem polityki spójności jest i nadal będzie pomoc państwom członkowskim i regionom w nadrobieniu zaległości pod względem gospodarczym i strukturalnym wobec reszty UE. Dlatego też relatywny poziom produktu krajowego brutto na mieszkańca będzie nadal głównym kryterium przyznawania środków finansowych. Pod uwagę będą brane też inne czynniki, np. stopa bezrobocia (zwłaszcza wśród młodzieży), zmiana klimatu oraz przyjmowanie i integracja migrantów. Szczegółowe informacje zostaną przedstawione w najbliższych tygodniach.


Jakie instrumenty proponuje się na rzecz stabilnej i efektywnej unii gospodarczej i walutowej?

Komisja proponuje 2 nowe instrumenty: Program wspierania reform oraz Europejski Instrument Stabilizacji Inwestycji. Te nowe instrumenty przyczynią się do wspierania konwergencji gospodarczej i społecznej oraz do utrzymania stabilności makroekonomicznej w strefie euro przez wspieranie reform zwiększających odporność gospodarczą rynku krajowego oraz przyczynianie się do utrzymania poziomu inwestycji w przypadku dużych wstrząsów asymetrycznych.

Będą one uzupełniać inne fundusze unijne, zwłaszcza europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne oraz nowy Fundusz InvestEU. Ponadto wzmocnią powiązania między budżetem UE a europejskim semestrem.

Program wspierania reform – którego całkowity budżet wynosi 25 mld euro – będzie stanowić wsparcie finansowe i techniczne dla wszystkich państw członkowskich w realizacji priorytetowych reform, zwłaszcza w ramach europejskiego semestru. Ponadto Instrument Wsparcia Konwergencji zapewni specjalne wsparcie państwom członkowskim spoza strefy euro w przyjmowaniu wspólnej waluty.

Europejski Instrument Stabilizacji Inwestycji przyczyni się do utrzymania poziomu inwestycji w przypadku dużych wstrząsów asymetrycznych. Będzie on udzielał pożyczek wzajemnych gwarantowanych z budżetu UE do wysokości 30 mld euro, w połączeniu z pomocą finansową dla państwa członkowskiego na pokrycie płatności odsetek w wymaganym terminie. Pożyczki będą stanowić dodatkowe wsparcie finansowe w czasie, gdy finanse publiczne są napięte, a priorytetowe inwestycje muszą być utrzymane.

 

4. Najważniejsze zmiany w nowym długoterminowym budżecie – finansowanie i zasoby własne

 

Skąd pochodzą środki w obecnym budżecie długoterminowym?

Przez ostatnie dziesięciolecia źródła dochodów budżetu UE się nie zmieniały. Należą do nich: cła, wkłady państw członkowskich oparte na podatku od wartości dodanej (VAT) i na dochodzie narodowym brutto (DNB). Ponieważ wartość pobieranych ceł stopniowo się obniżyła, wkłady oparte na DNB są obecnie głównym źródłem finansowania unijnego budżetu (wraz z wkładami opartymi na VAT stanowią około 80 proc.).

Cła pobiera się od podmiotów gospodarczych na granicach zewnętrznych UE i przekazuje bezpośrednio do budżetu UE. Państwa członkowskie zatrzymują obecnie 20 proc. pobranej kwoty tytułem kosztów poboru.

- Obecne podstawy VAT wszystkich państw członkowskich najpierw są harmonizowane z zastosowaniem skomplikowanego procesu statystycznego, a potem w odniesieniu do każdego państwa członkowskiego, z pewnymi wyjątkami, stosuje się jednolitą stawkę w wysokości 0,3 proc.

- Z zasobów własnych opartych na DNB finansuje się tę część budżetu, która nie została sfinansowana z innych dochodów. Kwota pobierana od każdego państwa członkowskiego wynika z zastosowania do jego DNB stopy procentowej, która jest taka sama dla wszystkich państw. Jej wysokość określa się co roku w ramach procedury budżetowej, przy czym niektóre państwa członkowskie korzystają z obniżki tej stopy.


Jakie nowe rodzaje źródeł finansowania budżetu długoterminowego proponuje Komisja i dlaczego?

Komisja proponuje wprowadzenie „koszyka” nowych zasobów własnych obejmującego:

- 20 proc. dochodów z systemu handlu uprawnieniami do emisji;

- 3-procentową stawkę poboru mającą zastosowanie do nowej wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (która będzie stopniowo wprowadzana po przyjęciu niezbędnych przepisów);

- wkład krajowy obliczany na podstawie ilości niepoddawanych recyklingowi odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych w każdym państwie członkowskim (0,80 euro za kilogram).

Przypisanie do budżetu UE części zharmonizowanych podstaw opodatkowania (takich jak wspólna skonsolidowana podstawa opodatkowania osób prawnych) oraz innych źródeł mających swoje podstawy w unijnych przepisach i strategiach politycznych (takich jak unijny system handlu uprawnieniami do emisji i niepoddawane recyklingowi odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych) jest sposobem na poprawę synergii między gospodarką unijną a gospodarkami krajowymi oraz na lepsze dopasowanie finansowania budżetu UE do priorytetów politycznych UE.

Zgodnie z wnioskami Komisji udział dochodów z nowych zasobów własnych szacuje się średnio na około 22 mld euro rocznie w okresie 2021–2027, co będzie odpowiadać około 12 proc. dochodów w budżecie UE. Dzięki temu możliwe będzie finansowanie nowych priorytetów oraz odpowiednie ograniczenie wkładów krajowych opartych na DNB.

Komisja proponuje jednocześnie oszczędności w niektórych głównych obszarach wydatkowania, a także reformy w całym budżecie, aby go usprawnić i optymalnie wykorzystać każde euro.


Wskazanie nowych źródeł dochodów dla budżetu UE jest istotną decyzją o poważnych konsekwencjach. Kto podejmuje taką decyzję i w jaki sposób?

Zmiana decyzji w sprawie zasobów własnych, która określa ogólny system finansowania UE, wymaga jednomyślności państw członkowskich i ratyfikacji przez parlamenty narodowe, a w związku z tym rzadko ma miejsce. Ostatnia znacząca, jakościowa zmiana pochodzi z lat 80. XX wieku, kiedy to przyjęto tzw. „pakiety Delorsa” i wprowadzono komponent oparty na dochodzie narodowym brutto, by podołać wzrostowi wydatków związanemu z wdrażaniem jednolitego rynku i rozszerzeniem o nowe państwa członkowskie.


Dlaczego Komisja występuje z wnioskiem o podwyższenie pułapów zasobów własnych?

W decyzji w sprawie zasobów własnych określa się również pułap rocznych poborów zasobów własnych, dzięki czemu państwa członkowskie zyskują pewność co do wysokości wkładów i mogą na tej podstawie kształtować swój budżet i plany finansowe. Obecnie pułap ten wynosi 1,20 proc. DNB UE. Wraz z wyjściem Wielkiej Brytanii z UE wspomniany pułap automatycznie obniży się o około 16 proc. (tyle właśnie wynosi udział Wielkiej Brytanii w DNB UE).

Jednocześnie włączenie do budżetu UE Europejskiego Funduszu Rozwoju wymagać będzie zwiększenia wspomnianego pułapu. Wystarczający margines między tym pułapem a pułapem płatności jest także konieczny do zapewnienia, aby Unia była w stanie – w każdych warunkach – wypełniać swoje zobowiązania finansowe, nawet w okresach pogorszenia koniunktury gospodarczej. Jest to również ważne dla utrzymania ratingu UE na poziomie AAA.

Komisja występuje zatem z wnioskiem o podwyższenie pułapu zasobów własnych do 1,29 proc. DNB UE-27.


Czy w związku z wyjściem Wielkiej Brytanii (która ma duży rabat) z UE nie należałoby znieść systemu rabatów i uczynić budżetu UE bardziej sprawiedliwym?

Uproszczenie budżetu i uczynienie go bardziej sprawiedliwym wymaga, aby zająć się kwestią rabatów, wprowadzonych w niektórych przypadkach na początku lat 80. XX wieku. Niektóre państwa członkowskie korzystają ze skomplikowanego systemu korekt i rabatów, z których najważniejszy jest tzw. „rabat brytyjski”.

Liczba stosowanych mechanizmów korekty wzrosła z czasem. Od 2002 r. Austria, Niemcy, Holandia i Szwecja korzystają ze stałej redukcji swojego wkładu na rzecz finansowania rabatu brytyjskiego, czyli rabatu od rabatu. Dodatkowe obniżki zostały również przyznane niektórym państwom członkowskim, których obciążenie budżetowe uznano za nadmierne. Na lata 2014–2020 Niemcy, Holandia i Szwecja uzyskały tymczasową obniżkę stawki poboru zasobów własnych opartych na VAT. Austria, Holandia, Szwecja i Dania korzystały również z ryczałtowych obniżek wkładów opartych na DNB.

Obecna część przychodów z ceł (20 proc.) zatrzymywana przez państwa członkowskie również nie odpowiada rzeczywistym kosztom. Środki te nie są również wykorzystywane do wzmocnienia systemów kontroli celnych. Trafiają one do budżetów krajowych bez uwzględnienia potrzeb i wydatków związanych z ochroną unii celnej. Można zatem uznać, że jest to pośredni rabat udzielany niektórym państw członkowskich.

W rezultacie w obecnym budżecie długoterminowym kwota brutto poszczególnych korekt i rabatów (nawet bez uwzględnienia rabatu brytyjskiego) przekracza 5 mld euro rocznie. Wszystko to sprawia, że system finansowania budżetu UE stał się nadmiernie złożony i nieprzejrzysty, a przy tym mniej sprawiedliwy.

Wyjście Wielkiej Brytanii z UE stanowi okazję, aby uprościć i zmienić obecny, skomplikowany system rabatów i „rabatów od rabatu”. Komisja proponuje zlikwidowanie wszystkich korekt po stronie dochodów (rabatów) oraz zmniejszenie z 20 proc. do 10 proc. odsetka dochodów z ceł, który państwa członkowskie zatrzymują podczas poboru ceł dla budżetu UE. Oba te środki sprawią, że budżet UE będzie sprawiedliwszy i bardziej przejrzysty.

W celu uniknięcia znacznego i nagłego podniesienia wysokości wkładów wnoszonych przez niektóre państwa członkowskie począwszy od 2021 r. Komisja proponuje jednocześnie ryczałtowe obniżki ich wkładów opartych na DNB, które byłyby stopniowo wycofywane w ciągu najbliższych 5 lat, czyli do 2026 r. Na podobnej zasadzie Komisja proponuje wprawdzie obniżyć część kosztów poboru zatrzymywaną przez państwa członkowskie, ale równocześnie zwiększyć wsparcie finansowe na sprzęt do kontroli celnej i technologie informacyjne, co lepiej odpowiada rzeczywistym potrzebom.

 

 

Więcej informacji:

- Budżet UE: Komisja proponuje nowoczesny budżet dla Unii, która chroni, wspiera i broni (komunikat prasowy z 2 maja 2018 r.).

- Zestawienia informacji (2 maja 2018 r.)

Szczepienia: KE apeluje o ściślejszą współpracę UE przeciwko chorobom, którym można zapobiegać

Dodano: 03.05.2018

Średnia długość życia w Europie

 

Szczepienia: Komisja apeluje o ściślejszą współpracę UE przeciwko chorobom, którym można zapobiegać

Komisja wydaje zestaw zaleceń dotyczących tego, jak UE może zacieśnić współpracę w dziedzinie zwalczania chorób, którym można zapobiegać przez szczepienia. Jest to odpowiedź na wyrażone w orędziu o stanie Unii w 2017 r. wezwanie przewodniczącego Jeana-Claude'a Junckera do działania w celu zwiększenia odsetka osób objętego szczepieniami oraz zapewnienia, aby wszyscy obywatele UE mieli dostęp do szczepień.

Komisarz do spraw zdrowia i bezpieczeństwa żywności Vytenis Andriukaitis zaapelował: Szczepienia, wynalezione już w XX wieku, są wciąż jedną z najbardziej skutecznych i oszczędnych metod stosowanych w dziedzinie zdrowia publicznego. Gdy widzę, jak dzieci umierają, bo nie udało im się skorzystać ze szczepień, zabrakło dla nich szczepionki bądź też ich rodzice uchylali się od szczepień, przygnębia mnie to jako lekarza. Choroby zakaźne nie zatrzymują się na granicach państw. Osłabienie immunizacji w jednym państwie członkowskim zagraża zdrowiu i bezpieczeństwu obywateli w całej UE. Zatem współpraca w tej dziedzinie leży w interesie nas wszystkich. Chrońcie swoje dzieci, szczepcie je!

Dzięki szczepieniom można co roku ocalić od 1 do 3 milionów ludzi na świecie. Według Światowej Organizacji Zdrowia w najbliższym dziesięcioleciu szczepionki uratują życie 25 milionom osób. Jednak według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC)z powodu niewystarczającego stanu zaszczepienia w kilku krajach UE występują niespotykane wcześniej ogniska odry i powracają inne choroby zwalczane drogą szczepień. Wciąż dochodzi w UE do zgonów dzieci i dorosłych z powodu tych chorób.


Wniosek Komisji skupia się na trzech głównych filarach działania: 1. zwalczanie zjawiska uchylania się od szczepień oraz zwiększenie odsetka osób objętego szczepieniami; 2. zrównoważona polityka szczepień w UE; oraz 3. koordynacja na szczeblu UE i wkład w ochronę zdrowia na świecie.

We wniosku zaapelowano do Komisji i państw członkowskich o podjęcie 20 działań, w tym:

  • opracowanie i wdrożenie do 2020 r. krajowych lub regionalnych planów szczepień, zakładających co najmniej 95-procentową wyszczepialność w przypadku odry;
  • wprowadzenie rutynowych kontroli statusu szczepień i regularnych możliwości zaszczepienia się w różnym wieku, np. w szkołach czy w miejscu pracy;
  • przedstawienie opcji wspólnej karty szczepień w formacie elektronicznym, która miałaby zastosowanie transgraniczne;
  • ustanowienie do 2019 r. europejskiego portalu informacyjnego na temat szczepień, aby zapewnić dostępne online obiektywne, przejrzyste i aktualne informacje naukowe na temat korzyści ze szczepień i bezpieczeństwa szczepień;
  • ograniczenie ryzyka niedoborów przez stworzenie wirtualnej hurtowni danych UE dotyczących zapasów szczepionek i zapotrzebowania na nie, tak aby ułatwić dobrowolną wymianę informacji na temat dostępnych zapasów i niedoborów niezbędnych szczepionek;
  • zapewnienie wszystkim pracownikom służby zdrowia niezbędnego przeszkolenia, tak aby mogli śmiało przeprowadzać szczepienia i reagować na uchylanie się od szczepień;
  • powołanie koalicji na rzecz szczepień, aby zrzeszyć europejskie stowarzyszenia pracowników służby zdrowia oraz stowarzyszenia studenckie zajmujące się tą kwestią; celem koalicji będzie zobowiązanie się do dokładnego informowania opinii publicznej, zwalczanie mitów i wymiana najlepszych praktyk;
  • ustanowienie europejskiego systemu wymiany informacji, aby zgromadzić wiedzę i opracować do 2020 r. wytyczne na potrzeby podstawowego unijnego kalendarza szczepień, obejmującego dawkowanie i przedziały wiekowe, wspólnie przyjęte przez wszystkie państwa członkowskie;
  • zacieśnienie partnerstwa i współpracy w dziedzinie szczepień z partnerami międzynarodowymi.

 


Aktualna sytuacja: kluczowe luki w szczepieniach w UE

Według najnowszych danych zgromadzonych przez ECDC liczba przypadków odry nadal wzrasta w szeregu krajów UE i EOG. W 12-miesięcznym okresie od 1 marca 2017 r. do 28 lutego 2018 r. w ramach europejskiego systemu nadzoru zgłoszono 14 813 przypadków odry. Spośród przypadków o znanym statusie szczepień 86 proc. osób nie było zaszczepionych. Co więcej, ECDC szacuje, że co roku co najmniej 40 tys. osób umiera z powodu grypy, częściowo z powodu niskiego odsetka osób objętego szczepieniami.

 


Co dalej?

Wniosek Komisji będzie omawiany przez Radę i ma zostać przyjęty przed końcem 2018 r. oraz natychmiast wejść w życie. Komisja będzie następnie co trzy lata składać sprawozdanie z postępów w realizacji zalecenia. Komisja sporządzi ponadto sprawozdanie w sprawie poziomu zaufania do szczepień w UE w ramach procedury Stan zdrowia w UE, aby monitorować stosunek do szczepień.

 


Kontekst

orędziu o stanie Unii w 2017 r. przewodniczący Jean-Claude Juncker zauważył: W Unii, w której wszyscy są równi, nie może być obywateli drugiej kategorii. Nie możemy zaakceptować tego, że w 2017 r. dzieci wciąż umierają na choroby, które w Europie powinny były dawno zostać wyeliminowane. (…) Tu nie ma „jeżeli”, nie ma „ale”. (…) W Europie nikt nie powinien umierać z powodów, których można uniknąć.

Zalecenia Komisji dotyczące chorób zwalczanych drogą szczepień opierają się na szeregu już istniejących strategii i projektów UE w dziedzinie szczepień, m.in.: na zaleceniu Rady w sprawie szczepień przeciw grypie sezonowej z 2009 r., umowie dotyczącej wspólnego udzielania zamówień ustanowionej decyzją w sprawie poważnych transgranicznych zagrożeń zdrowia (1082/2013/UE) oraz wspólnym działaniu w zakresie szczepień, współfinansowanym z Programu działań Unii w dziedzinie zdrowia (2014–2020), którego realizacja rozpocznie się w najbliższych miesiącach i które dotyczy m.in. uchylania się od szczepień.

Komisja proponuje nowoczesny budżet dla Unii, która chroni, wspiera i broni

Dodano: 02.05.2018

Jest to nasza uczciwa odpowiedź na obecne realia, w których oczekuje się od Europy, aby odgrywała większą rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa i stabilności w niestabilnym świecie, podczas gdy brexit pozostawi znaczną lukę w unijnym budżecie. Dzisiejszy wniosek odpowiada na to podwójne wyzwanie – proponujemy zrównoważenie niedoborów cięciami wydatków i nowymi zasobami, w równym stopniu. Finansowanie nowych i głównych priorytetów Unii zostanie utrzymane lub zwiększone, co oznacza, że nieuniknione będą pewne cięcia w innych obszarach. Stawka jest bardzo wysoka, dlatego musimy wykazać się odpowiedzialnością. Proponowany dzisiaj budżet jest ukierunkowany i realistyczny.

Celem wniosku Komisji jest dostosowanie budżetu Unii do naszych priorytetów politycznych wskazanych w pozytywnym programie zaproponowanym przez przewodniczącego Komisji Jeana-Claude'a Junckera w orędziu o stanie Unii w dniu 14 września 2016 i uzgodnionym przez przywódców UE-27 w Bratysławie 16 września 2016 r. oraz w deklaracji rzymskiej z dnia 25 marca 2017 r. Skupiając się na obszarach, w których Unia może osiągnąć najlepsze wynik, budżet ten jest przeznaczony dla Europy, która chroni, wspiera i broni.

 

Przewodniczący Komisji Europejskiej Jean-Claude Juncker powiedział: Dziś jest ważny moment dla naszej Unii. Nowy budżet jest okazją, aby kształtować naszą przyszłość jako nowej, ambitnej Unii składającej się z 27 państw, połączonej więzami solidarności. W dzisiejszym wniosku przedstawiliśmy pragmatyczny plan, jak uzyskać więcej mniejszym nakładem środków. To, że nasze gospodarki złapały wiatr w żagle, daje nam pewną swobodę manewru, ale nie uchroni nas przed koniecznością cięć finansowych w pewnych obszarach. Zapewnimy należyte zarządzanie finansami dzięki wprowadzanemu po raz pierwszy mechanizmowi praworządności. Pokazujemy w ten sposób, na czym polega odpowiedzialne obchodzenie się z pieniędzmi podatników. Teraz decyzję w sprawie wniosku Komisji muszą podjąć Parlament i Rada. Uważam, że powinniśmy starać się osiągnąć porozumienie przed przyszłorocznymi wyborami do Parlamentu Europejskiego.

 

Komisarz Günther H. Oettinger, odpowiedzialny za budżet i zasoby ludzkie, stwierdził: Nasza propozycja budżetu naprawdę skupia się na unijnej wartości dodanej. Inwestujemy jeszcze więcej w obszarach, w których jedno państwo członkowskie nie może działać w pojedynkę albo w których wspólne działania są skuteczniejsze, takich jak badania naukowe, migracja, kontrola granic czy obronność. Musimy też kontynuować finansowanie tradycyjnych – chociaż zmodernizowanych – polityk, takich jak wspólna polityka rolna i polityka spójności, ponieważ wysoka jakość produktów rolnych i nadrabianie zaległości gospodarczych przez opóźnione regiony leżą w naszym wspólnym interesie.

 

1. Ukierunkowany budżet: wzajemne dopasowanie ambicji i zasobów

Unia Europejska złożona z 27 państw wyznaczyła swoje priorytety polityczne i teraz potrzebuje zasobów do ich realizacji

Komisja proponuje przyjęcie długoterminowego budżetu wynoszącego 1 135 mld euro w środkach na zobowiązania (kwota wyrażona w cenach z 2018 r.)[1] w okresie od 2021 r. do 2027 r., co stanowi równowartość 1,11 proc. dochodu narodowego brutto (DNB) UE-27 (zob. załącznik 2; ogólne zestawienie informacji). Zobowiązania w tej wysokości przekładają się na 1 105 mld euro (czyli 1,08 proc. DNB) w środkach na płatności (w cenach z 2018 r.[2]). Kwoty te uwzględniają włączenie do budżetu UE Europejskiego Funduszu Rozwoju, który jest głównym narzędziem UE służącym do finansowania współpracy na rzecz rozwoju z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku i jak dotychczas stanowi umowę międzyrządową. Uwzględniając inflację, są to wartości porównywalne z obecnym budżetem na lata 2014–2020 (po wliczeniu Europejskiego Funduszu Rozwoju).

Obecny poziom finansowania będzie musiał zostać zwiększony, aby zapewnić środki na nowe i pilne priorytety. Obecne inwestycje w takie obszary, jak badania naukowe i innowacje, młodzież, gospodarka cyfrowa, zarządzanie granicami, bezpieczeństwo i obrona, zwrócą się w przyszłości w postaci większego dobrobytu, zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa. Na przykład budżety Erasmus+ i Europejskiego Korpusu Solidarności zostaną podwojone.

Jednocześnie Komisja dokładnie przeanalizowała obszary, w których można poczynić oszczędności i zwiększyć efektywność. Komisja proponuje, aby finansowanie wspólnej polityki rolnej i polityki spójności zostało umiarkowanie zmniejszone – w obu przypadkach o około 5 proc. – w celu odzwierciedlenia nowych realiów Unii liczącej 27 państw członkowskich. Polityki te zostaną zmodernizowane, aby zagwarantować, że mogą wciąż przynosić korzyści przy niższym wykorzystaniu środków, a nawet będą w stanie przyczyniać się do realizacji nowych priorytetów. Polityka spójności na przykład będzie odgrywać coraz ważniejszą rolę we wspieraniu reform strukturalnych i długoterminowej integracji migrantów.

Wynikiem tych zmian będzie przywrócenie równowagi budżetowej i zwrócenie większej uwagi na obszary, w których budżet UE może przynieść największe korzyści.

 

2. Nowoczesny, prosty i elastyczny budżet

Budżet UE jest stosunkowo niewielki w porównaniu z rozmiarem gospodarki europejskiej i budżetami krajowymi. Mimo to może przynieść realne i praktyczne korzyści obywatelom i przedsiębiorstwom, pod warunkiem że będzie inwestowany w obszarach, w których środki unijne mogą mieć większy wpływ niż nakłady publiczne na szczeblu krajowym – tam, gdzie wnosi realną europejską wartość dodaną. Przykłady obejmują przełomowe projekty badawcze skupiające najlepszych naukowców z całej Europy, duże obiekty infrastrukturalne lub projekty promujące transformację cyfrową, czy też projekty wyposażające Unię w narzędzia, których potrzebuje, aby chronić i bronić swoich obywateli. Takie postępowanie jest niezbędne w obecnym szybko zmieniającym się świecie, w którym Europa napotyka wyzwania demograficzne, niestabilną sytuację w sąsiedztwie i wiele innych poważnych problemów o charakterze transgranicznym.

W związku z tym Komisja proponuje nowoczesny, prosty i elastyczny budżet.

Nowoczesność: Nowa Unia składająca się z 27 państw potrzebuje nowego, nowoczesnego budżetu pokazującego, że Europa wyciągnęła wnioski z przeszłości. Oznacza to dalsze zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla beneficjentów i instytucji zarządzających poprzez uspójnienie reguł za pomocą jednolitego zbioru przepisów, a także wytyczenie wyraźniejszych celów i skoncentrowanie się w większym stopniu na wynikach. Ułatwi to monitorowanie i pomiar wyników oraz wprowadzanie zmian w razie potrzeby.

Prostota: Struktura budżetu będzie jaśniejsza i ściślej powiązana z priorytetami Unii. Fundusze są obecnie rozłożone na zbyt wiele programów i instrumentów, zarówno w ramach budżetu jak i poza nim. Komisja proponuje zatem zmniejszenie liczby programów o ponad jedną trzecią (z obecnych 58 do 37 w przyszłości), na przykład przez połączenie rozdrobnionych źródeł finansowania w nowe zintegrowane programy i radykalne uproszczenie korzystania z instrumentów finansowych, w tym za pomocą Funduszu InvestEU.

Elastyczność: Niedawne wyzwania – zwłaszcza kryzys migracyjny i uchodźczy w 2015 r. – pokazały granice elastyczności obecnego budżetu UE w zakresie odpowiednio szybkiego i skutecznego reagowania. Wniosek Komisji przewiduje zatem zapewnienie większej elastyczności wewnątrz- i międzyprogramowej, wzmocnienie instrumentów zarządzania kryzysowego i utworzenie nowej „unijnej rezerwy” na wypadek nieprzewidzianych wydarzeń oraz w celu podejmowania działań w sytuacjach kryzysowych w dziedzinach takich jak bezpieczeństwo i migracja.

 

3. Budżet UE i praworządność: należyte zarządzanie finansami

Najważniejsza zmiana w ramach proponowanego budżetu to wzmocnienie związku między finansowaniem UE i praworządnością. Poszanowanie praworządności jest koniecznym warunkiem należytego zarządzania finansami i efektywnego finansowania ze środków unijnych. Komisja proponuje zatem wprowadzenie nowego mechanizmu chroniącego budżet UE przed ryzykiem finansowym związanym z uogólnionymi brakami w zakresie praworządności w państwach członkowskich. Nowe proponowane narzędzia umożliwią Unii zawieszanie i zmniejszanie finansowania ze środków UE lub ograniczenia dostępu do niego w sposób proporcjonalny do charakteru, wagi i skali braków w zakresie praworządności. Wniosek w sprawie takiej decyzji będzie składany przez Komisję i przyjmowany przez Radę w drodze głosowania odwróconą kwalifikowaną większością głosów[3].

 

4. Budżet UE na rzecz silnej i stabilnej unii gospodarczej i walutowej

Stabilna strefa euro jest warunkiem koniecznym do tworzenia miejsc pracy, wzrostu gospodarczego, inwestycji i sprawiedliwości społecznej w całej Unii. W grudniu 2017 r. w ramach planu działania na rzecz pogłębienia unii gospodarczej i walutowej w Europie Komisja wskazała, w jaki sposób można opracować nowe instrumenty budżetowe w ramach unijnej polityki finansów publicznych w celu wsparcia stabilności strefy euro i konwergencji w kierunku strefy euro. W nowych wieloletnich ramach finansowych zaproponowano dwa nowe instrumenty:

- Nowy Program wspierania reform, który – dysponując całkowitym budżetem w wysokości 25 mld euro – będzie oferować wszystkim państwom członkowskim wsparcie finansowe i techniczne przy realizacji priorytetowych reform, zwłaszcza w ramach europejskiego semestru. Ponadto Instrument Wsparcia Konwergencji zapewni specjalne wsparcie państwom członkowskim spoza strefy euro w przystąpieniu do wspólnej waluty.

Europejski Instrument Stabilizacji Inwestycji, który przyczyni się do utrzymania poziomu inwestycji w przypadku dużych wstrząsów asymetrycznych. Jego funkcjonowanie rozpocznie się w formie pożyczek wzajemnych w ramach budżetu UE, do wysokości 30 mld euro, w połączeniu z pomocą finansową dla państw członkowskich na pokrycie kosztów odsetek. Pożyczki zapewnią dodatkowe wsparcie finansowe w czasie, gdy finanse publiczne są napięte, a priorytetowe inwestycje muszą być utrzymane.

 

5. Nowoczesne źródła finansowania dla budżetu UE

Nowe priorytety wymagają nowych inwestycji. Komisja proponuje w związku z tym, aby inwestycje te były finansowane z następujących źródeł: nowych środków finansowych (około 80 proc.) oraz oszczędności i przesunięć środków (około 20 proc.).

Opierając się na zaleceniach grupy wysokiego szczebla w sprawie „Przyszłego finansowania UE”, Komisja proponuje unowocześnienie i uproszczenie obecnego ogólnego systemu finansowania – tj. „zasobów własnych” – i zróżnicowanie źródeł dochodów budżetowych.

Nowe źródła finansowania długoterminowego budżetu

Komisja proponuje uproszczenie obecnych zasobów własnych opartych na podatku od wartości dodanej (VAT) oraz wprowadzenie koszyka nowych zasobów własnych, który jest powiązany z naszymi priorytetami politycznymi.

Proponowany koszyk nowych zasobów własnych obejmuje:

- 20 proc. dochodów z systemu handlu uprawnieniami do emisji;

- 3-procentową stawkę poboru mającą zastosowanie do nowej wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania osób prawnych (która będzie stopniowo wprowadzana po przyjęciu niezbędnych przepisów);

- wkład krajowy obliczany na podstawie ilości niepoddawanych recyklingowi odpadów opakowaniowych z tworzyw sztucznych w każdym państwie członkowskim (0,80 euro/kg).

Te nowe zasoby własne będą stanowić ok. 12 proc. łącznego budżetu UE i mogą wnieść nawet 22 mld euro rocznie na potrzeby finansowania nowych priorytetów.

 

Rabaty

- Wyjście Zjednoczonego Królestwa z UE stanowi okazję, aby zająć się skomplikowanym systemem rabatów, a nawet „rabatów od rabatów”. Komisja proponuje zlikwidowanie wszystkich rabatów oraz zmniejszenie z 20 proc. do 10 proc. odsetka dochodów z ceł (jednego z „zasobów własnych”), który państwa członkowskie zatrzymują podczas ich poboru dla budżetu UE. Oba te środki sprawią, że budżet UE będzie prostszy i bardziej sprawiedliwy.

- Aby uniknąć gwałtownego i znacznego wzrostu wkładów niektórych państw członkowskich, Komisja proponuje stopniowe znoszenie obecnych rabatów przez okres pięciu lat.

 

Co dalej?

Opierając się na dzisiejszych wnioskach, Komisja przedstawi w najbliższych tygodniach szczegółowe propozycje dotyczące przyszłych programów finansowych dla poszczególnych sektorów (zob. załącznik 1).

Decyzja w sprawie przyszłego długoterminowego budżetu UE zostanie podjęta przez Radę stanowiącą jednomyślnie, po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego. Liczy się czas. Negocjacje w sprawie obecnego długoterminowego budżetu UE trwały zbyt długo. Spowodowało to opóźnienie głównych programów finansowych i odroczenie realizacji projektów, które byłyby w stanie realnie pobudzić ożywienie gospodarcze.

Negocjacje powinny więc być najważniejszym priorytetem, a porozumienie powinno zostać osiągnięte przed wyborami do Parlamentu Europejskiego i szczytem w Sibiu w dniu 9 maja 2019 r. Komisja uczyni wszystko, co w jej mocy, w celu umożliwienia szybkiego wypracowania porozumienia.